Obrzęk limfatyczny – definicja, diagnoza, leczenie

Artykuł przedstawia opis definicji, przyczyn, diagnozy i leczenia obrzęku limfatycznego.

Obrzęk limfatyczny — definicja
Mimo, że dostępnych jest obecnie wiele pozycji naukowych, obrzęk limfatyczny do tej pory nie posiada swojej międzynarodowej definicji . Jednakże, określa się go jako nadmierną ilość płynu śródmiąższowego bogatobiałkowego w przestrzeniach międzykomórkowych. W przypadku kiedy płyn ten nie jest odprowadzany dochodzi do powstania charakterystycznego przewlekłego procesu zapalnego, w który niesie za sobą proliferacje włókien łącznotkankowych i komórek. Na skutek tego lokalna odporność ulega upośledzeniu, co spowodowane jest utrudnionym transportem komórek biorących udział w odpowiedzi immunologicznej: limfocytów T, oraz komórek Langerhansa.

Obrzęk limfatyczny — przyczyny

Obrzęk limfatyczny — przyczyny lokalne

upośledzenie odpływu chłonki

operacja
radioterapia
przerzuty
infekcja

upośledzenie odpływu krwi żylnej

zakrzepica żył głębokich
zespół żyły głównej dolnej lub górnej
ucisk z zewnątrz przez masy guza
thrombophlebitis migrans

mieszane

upośledzenie ruchomości kończyny

Obrzęk limfatyczny — przyczyny ogólnoustrojowe

hipoproteinemia

niewydolność wątroby na tle rozwoju choroby nowotworowej
kacheksja
zespół nerczycowy
wodobrzusze

zaawansowana niewydolność nerek

niedokrwistość znacznego stopnia

leki powodujące retencję wody

kortykosteroidy
NLPZ

zaawansowana niewydolność krążenia nasilona przez znacznego stopnia niedokrwistość

Obrzęk limfatyczny — diagnoza
Obrzęk limfatyczny można stwierdzić przez gruntowny wywiad. Natomiast istnieją również szczegółowe badania obrazowe. Jednym z nich jest limfoscyntygrafia. Należy ona do badań radioizotopowych i jest najmniej obciążająca dla pacjenta. Na podstawie oceny ilości podawanego pacjentowi znacznika w śródręcze i w śródstopie odczytuje jego aktywność za pomocą gamma-kamery w odpowiednich odstępach czasu, ustalonych w protokole badania.
W czasie badania ocenia się:

Czas pojawienia się znacznika w węzłach chłonnych
Stopień wychwytu znacznika w rejonach węzłów chłonnych
Obecność odpływu wstecznego znacznika do naczyń skórnych

Innym przydatnym badaniem jest USG metodą Dopplera.
W czasie badania można stwierdzić:

Cechy aktywnego procesu zakrzepowego
Pozakrzepowe zwężenia naczyń żylnych
Cechy nadciśnienia żylnego
Cechy niewydolności żylnej

Obrzęk limfatyczny – leczenie
Koniecznymi elementami leczenia obrzęku limfatycznego są:

Pielęgnacja skóry – należy pamiętać, że każde, nawet najmniejsze przerwanie ciągłości skóry może doprowadzić do infekcji, ponieważ zaburzony odpływ chłonki powoduje lokalny spadek odporności
Ćwiczenie rehabilitacyjne – powinny nie być zbyt intensywne, ponieważ może dojść do rozszerzenia naczyń krwionośnych, oraz przekrwienia mięśni, za czym idzie prawo Starlinga, które mówi o tym, że powstająca chłonka jest wprost proporcjonalna do przepływu przez łożysko naczyniowe. Należy więc pamiętać, że przy zastosowaniu zbyt intensywnych i zbyt długich ćwiczeń objętość zalegającej chłonki może wzrosnąć zamiast się zmniejszyć
Stosowanie bandażowania wielowarstwowego
Stosowanie rękawów i pończoch uciskowych
Masaż limfatyczny – musi być wykonywany przez specjalnie wyszkolony personel medyczny. Polega na przepychaniu powolnymi, okrężnymi ruchami chłonki w kierunku jego ujścia
Presoterapia – mechaniczny masaż uciskowy. Wykorzystywane do tego celu urządzenia pompują odpowiednią ilość powietrza do specjalnych komór kombinezony ciśnieniowego w odpowiedniej kolejności, zaczynając od dystalnych, kończąc na centralnej części ciała
Farmakologia:

Diuretyki – leki moczopędne
Glikokortykosteroidy – powodują zmniejszenie ucisku na naczynia, powinny być stosowane tylko i wyłącznie z lekami moczopędnymi
Benzopirony – zawierają naturalne substancję z pierścieniem pironowym, stosowane w leczeniu obrzęku z dużą ilością białka
Pochodne kumaryny – zmiejszają przepuszczalność naczyń dla cząsteczek białka oraz stymulują makrofagi do proteolizy (proces rozkładu białka na peptydy i aminokwasy)
Pochodne flawonowe – zmniejszają przepuszczalność naczyń mikrokrążenia działając przeciwzapalnie.